پایگاه خبری اتقان -  قرآنی، فرهنگی، اجتماعی
فارسی
العربی
English
 » 
شنبه ٣٠ دی ١٣٩٦  -  
گروه های خبری
اخبار قرآنیاجتماعیاخبار حوزه
گزارش
مصاحبه
مقاله
گزارش تصویری
ورود به پورتال "اتقان"
ورود به سیستم
نام کاربری :   
کلمه عبور :   




گروه خبر:  گزارش, اخبار برگزیده روز , خبر ویژه اخبار قرآنی, اخبار ویژه سایت اتقان ٠٨:٣٣   1394/08/12 شماره خبر:  ١٠٢٢٤
نسخه چاپي ارسال به دوست
 
در حاشیه نشست نقد و بررسی اهداف آموزشی عمومی قرآن مطرح شد؛
چیستی، چرایی و چگونگی «تربیت قرآنی» در آموزش عمومی قرآن کشور
در نشست تخصصی نقد و بررسی اهداف آموزش عمومی قرآن کریم رضا نباتی، کارشناس آموزش عمومی قرآن کریم به بیان مباحثی در خصوص اهداف آموزش عمومی قرآن کریم و نقد و بررسی برخی از این اهداف پرداختند.

به گزارش پایگاه خبری اتحادیه تشکل‌های قرآن و عترت کشور «اتقان نیوز» در جلسه نشست نقد و بررسی اهداف آموزشی عمومی قرآن که بعدازظهر روز گذشته 5 آبان ماه در اتحادیه تشکل‌های قرآن و عترت کشور با حضور رضا نباتی از کارشناسان آموزش قرآن کریم برگزار شد، به مباحثی درباره اهداف کلی 9 گانه آموزش عمومی قران کریم اشاراتی صورت گرفت.

رضا نباتی کارشناس آموزش قرآن با اشاره به اهداف آموزش عمومی قرآن کریم که در سال 4/8/94 در شورای توسعه فرهنگ قرآنی کشور به تصویب رسیده، گفت: نهادینه شدن فرهنگ انس با قرآن کریم و گسترش تربیت قرآنی در جامعه به‌عنوان چشم‌انداز این سند موردنظر است و هم‌چنین رسالت نظام آموزش عمومی قرآن، ایجاد توانایی قرائت همراه بافهم و تدبر در قرآن و بهره‌برداری مردم از تعالیم در زندگی است که بر این اساس اهداف آموزش عمومی قرآن کریم در 9 عنوان مطرح‌شده است:

1- تقویت ایمان و گرایش به قرآن و عترت

2- توانایی خواندن قرآن کریم

3- درک معنای آیات قرآن کریم

4- توانایی و التزام به تدبر در آیات قرآن کریم

5- حفظ قرآن کریم

6- انس با قرآن کریم

7- آشنایی با علوم و معارف قرآن کریم

8- توانایی استفاده از قرآن کریم

9- تبعیت از قرآن و عترت

تأکید بر حرکت فرهنگی (محوریت، تربیت قرآنی)

وی درزمینهٔ هدف و چشم‌انداز سند بیان کرد: فرهنگ آن چیزی است که مردم با آن زندگی می‌کنند.  آداب و رسوم در اثر تکرار نهادینه‌شده و به باور تبدیل گرده است. برای تحقق فرهنگ انس با قرآن کریم در جامعه نیازمند مطالعه دقیق و استفاده از نظرات صاحبان اندیشه و نیز تجارب مدیران فرهنگی موفق کشور هستیم. به همین دلیل در کشور ما فراهم آوردن زمینه‌ها و بسترهایی که فرهنگ انس با قرآن را باعث شود کار دشواری است.

 وی افزود: در بحث فرهنگ‌سازی برای انس با قرآن کریم، ابتدا شناسایی وضع موجود و سپس تقویت نقاط قوت جامعه از مهم‌ترین کارهاست.

نباتی گفت: در کنار این فرهنگ‌سازی، موضوع «تربیت قرآنی» باید به‌عنوان مهم‌ترین رویکرد برنامه‌ریزی لحاظ شود. چراکه امام راحل(ره) در این زمینه فرمودند: «تربیت باید تربیت قرآنی باشد»؛ «بچه‌های ما باید تربیت قرآنی بشوند.» این رویکرد باید محور تحول قرآنی کشور باشد. «رویکرد» به‌مانند چتری است که بر تمام اجزاء برنامه آموزشی سایه می‌افکند.

 مفهوم برنامه‌ریزی فرهنگی

وی با اشاره به چگونگی تغییرات و تحولات در جامعه قرآنی، افزود: تحول در جامعه قرآنی به دنبال برنامه‌ریزی صحیح و اصولی قابل انجام است. برنامه‌ریزی، فرایندی برای رسیدن به اهداف است؛ و آن پلی است بین آنجایی که هستیم و آنجایی که می‌خواهیم برویم. برنامه‌ریزی همیشه به آینده می‌نگرد. در یکبرنامه‌ریزی فرهنگی، طرح‌ریزی باید به‌گونه‌ای باشد که هر یک از بخش‌ها ضمن داشتن پشتوانه‌ای بانام تفکر و اندیشه، زوایای مختلف را نیز در برگیرد.

در این نوع برنامه‌ریزی ابتدا با تعیین هدف، یافتن و ساختن راه وصول به آن را مشخص می‌کنیم؛ و سپس نوبت تصمیم‌گیری در مورد این است که چه‌کارهایی باید انجام گیرد؛ بی‌شک تجسم و طراحی وضعیت مطلوب در آینده و یافتن و ساختن راه‌ها و وسایلی که رسیدن به آن را فراهم کند بستگی به میزان بهره‌مندی از متخصصان علمی و تجربی دارد. برای چنین طراحی عملیاتی نباید دچار عجله و شتاب بیش‌ازحد شد بلکه باید گام‌ها را صحیح و مستحکم برداشت تا آسیب‌های احتمالی شناسایی و به‌نوبت حل شوند.

 رضا نباتی به اهداف آموزش عمومی قرآن کریم اشاره کرد و گفت: تقویت ایمان و گرایش به قرآن و عترت علیهم‌السلام و نیز اعتقاد قلبی به حقانیت، جامعیت و جاودانگی قرآن کریم و جایگاه پیامبر (ص) و اهل‌بیت (ع) به‌عنوان تبیین‌کنندگان علمی و عملی قرآن و محبت و مودت نسبت به قرآن و اهل‌بیت (ع) اولین هدف از اهداف نه گانه است.

 استقلال آموزش عمومی قرآن از آموزش‌ها و فعالیت‌های تخصصی

این کارشناس پژوهشی بیان کرد: درجایی که عموم مردم در مهارت روخوانی و روان‌خوانی قرآن با مشکلات جدی روبه‌رو هستند از تربیت ده میلیون حافظ قرآن حرف زدن چندان پذیرفتنی و معقولانه نیست؛ و این‌که فرمایش مقام معظم رهبری را دلیل و مبنای چنین طرح و فعالیت‌هایی قرار دادن چندان پسندیده نیست.

وی ادامه داد: آموزش و فعالیت‌های قرآنی را طوری برنامه‌ریزی کنید که «برای مخاطب معنادار باشد.» یعنی در اندازهٔ فهم و درک و نیاز او باشد تا بتواند اثرگذار باشد و درنتیجه زمینه ایجاد و تقویت فرهنگ انس با قرآن را فراهم آورده و تحقق تربیت قرآنی مخاطبان را حاصل کند.

نباتی تأکید کرد: در این زمینه باید حوزه آموزش عمومی قرآن از حوزه آموزش و فعالیت‌های تخصصی قرآن جدا شود. به‌عنوان‌مثال مشخص شود که در راستای تربیت 10 میلیون حافظ قرآن کریم، هر یک از دو حوزه چه مقدار وظیفه بر عهده دارد.

آسیب طرح‌های ملی

تعدد فعالیت‌های موازی و البته ضعیف از یک‌سو و اتخاذ برنامه‌های غیرعلمی و پرهزینه و کم نتیجه از سوی دیگر و نیز مقاومت در برابر هرگونه تغییر در اهداف و روش و برنامه ...از مشکلات مدیریت فعالیت‌های قرآنی است.

مدیران بنا بر مقتضیات مدیریتی خود، حتی‌المقدور نباید تا این اندازه در کار کارشناسی واردشده و مانع استقلال نظر کارشناسی و علمی شوند. بلکه بالعکس اجازه ورود به افراد صاحب‌نظر در اجرای طرح‌های نوین داده شود؛ و البته بر کارها نظارت شود.

وی با تأکید بر این‌که اساساً پرداختن به طرح‌ها ملی ماهیتاً اشتباه است، گفت: طرح ملی دشمن خلاقیت و پیشرفت است؛ و فعالیت‌های بومی را که سابقه بعضاً چندین دهه را دارند به‌کلی نابود می‌کنند. این‌که یک طرحی در فلان شهر و روستا موفق بوده پس کشوری شود. با توجه به شرایط کشور به‌هیچ‌عنوان دلیل عقلی ندارد که همان طرح به‌یک‌باره کشوری شود.

وی درخواست کرد: هر طرح و برنامه‌ای پس از گذراندن مراحل مطالعاتی و طراحی اولیه و تأیید علمی، ابتدا به‌صورت آزمایشی در مدارس و مراکز تجربی محدود انجام شوند تا ضمن اجرای تمام‌قد آن‌ها، بر آن‌ها نظارت لازم صورت گیرد.

تلفظ حروف خاص عربی، در حد تمایز

وی به دیگر هدف دیگری از اهداف آموزش عمومی قرآن کریم اشاره کرد و بیان کرد: این نه هدف باید در حد سواد عمومی قرآن دیده شود و نه بیش‌تر

توانایی خواندن قرآن کریم، درک معنای آیات قرآن کریم از دیگر اهداف تصویب‌شده است که خواندن صحیح و روان قرآن کریم با تلفظ عربی حروف خاص؛ البته در حد تمایز و صحت قرائت و نه در حد فصاحت و تجوید و در حد درک معنای ظاهری عموم عبارات و آیات قرآن کریم و تدبر در برخی از عبارات قرآنی را در برمی‌گیرد.

سهم حفظ قرآن در آموزش عمومی قرآن

رضا نباتی با توجه به اهداف و تنوع روش‌های حفظ قرآن کریم، اظهار کرد: در موردبحث حفظ قرآن کریم، حفظ موضوعی آن‌هم در حد حفظ نسبی باید سرلوحه آموزش عمومی قرآن کریم باشد. در این خصوص آموزش حفظ همراه با مفاهیم آیات آن‌هم بر اساس شرایط گروه سنی صورت گیرد. «حفظ نسبی» حفظی است که به کمک معلم انجام می‌شود و قابلیت عمومی شدن دارد.

به نظر این‌جانب مقصود مقام معظم رهبری از تربیت ده میلیون حافظ قرآن، حفظ موضوعی و نسبی قرآن است.

 اولین کار؛ آموزش نیروی انسانی

این کارشناس پژوهشی در ادامه با اشاره به تربیت نیروی انسانی در امر آموزش قرآن کریم، بیان کرد: آموزش نیروی انسانی مانند «وضوی نماز» مقدمه واجب است و در اولویت اول قرار دارد. تحقق اهداف با داشتن نیروی متخصص و کارآزموده محقق می‌شود. این کار به یک دهه آموزش و تربیت نیاز دارد. معلمان و مربیان قرآن و حافظان و قاریان و حتی اولیای دانش آموزان باید یک بسیج 20 میلیونی شوند تا 50 میلیون جمعیت دیگر را آموزش دهند.

مقاومت در برابر روش‌های نوین آموزش قرآن؛ چرا؟

وی تصریح کرد: با توجه به تحولات آموزشی و تکنولوژی در عصر حاضر، ضرورت شناخت و توجه به روش‌های نوین وجود دارد که می‌توان امر آموزش را تسهیل کند و یادگیری را تعمیق بخشد.

به‌عنوان‌مثال: کلاس‌های وارونه الگوی بسیار خوبی است که می‌تواند جایگزین روش‌های قدیمی آموزش قرآن شود و یا با آن‌ها ترکیب شود؛ و تا حدود زیادی ضمن آسان کردن فعالیت‌های معلم براثر بخشی هر چه بیش‌تر یادگیری کمک نماید.

هم‌چنین موضوع «هوش‌های هشت‌گانه یادگیری - هوراد گاردنر» آن‌قدر اهمیت دارد که در تسریع آموزش و نیز تعیین سرنوشت فراگیر تعیین‌کننده و بلکه ضروری است. معلمان باید پس از گذشت چند جلسه دانش آموزان را بر اساس آن تقسیم‌بندی کنند.

این کارشناس پژوهشی در ادامه خاطرنشان کرد: سالیان متمادی است که در حوزه فعالیت‌های قرآنی تغییری اتفاق نیفتاده است و افراد به روش‌های موجود عادت کرده‌اند؛ و دقیقاً به همین دلیل اغلب از تغییر واهمه و وحشت دارند و تا حد امکان مقاومت هم می‌کنند.

باید به تغییرات به‌عنوان یک فرصت نگاه کرد و نه تهدید. اجرای روش «درس پژوهی» این مشکل را تا حدود زیادی حل می‌کند.

اجرای تمام‌قد برنامه‌ها

رضا نباتی به یکی از بزرگ‌ترین ضعف‌ها در حوزه آموزشی در کشور اشاره کرد و افزود: یکی از مهم‌ترین و بزرگ‌ترین ضعف‌های فعالیت‌های قرآنی کشور، عدم اجرای کامل و تمام‌قد برنامه‌ها و طرح‌ها است که اغلب به‌صورت ناقص و سلیقه‌ای انجام می‌شود و نتایج و مشکلات عدیده‌ای را باعث می‌شود. البته از علل مهم این رخ داد، فقدان سیستم نظارت و ارزیابی است.

احیای روش جلسات سنتی بهترین راه‌کار

وی در پایان خاطرنشان کرد: جلسات سنی قرآن کریم که از چند ده یا حتی چند صدسال قبل در مساجد حضورداشته از نمونه‌های بسیار موفق است؛ تجاربی چند صدساله نباید نادیده گرفته می‌شد؛ زیرا آن جلسات تقریباً تمامی اهداف نه‌گانه آموزش عمومی قرآن را دارا بود. پس از پیروزی انقلاب اسلامی در این زمینه چند اتفاق بد رخ داد:

1- جلسات سنتی با الهام از مدارس نوین و دانشگاه‌ها به شیوه کلاس‌های رسمی تبدیل شد.

2 - موضوع انس دائمی با قرآن، به‌صورت مقطعی و ترمی تبدیل شد.

3 – رویه آموزش عمومی به تربیت قاری و حافظ قرآن مبدل شد؛ و درنتیجه عموم مردم رفته‌رفته فاصله گرفتند.

4 – هدف تربیت قرآنی به اخذ نمره و مدرک تغییر پیدا کرد.

5 – قاعده محوری جایگزین مهارت آموزشی شد. (به‌تبع ترمی و مقطعی شدن)

6 – مسابقات قرآن ماهیت انگیزانندگی خود را ازدست‌داده و از وسیله به هدف تبدیل شدند.

و خلاصه اغلب جلسات قرآن (حتی جلسات سنتی) محلی برای حضور و تمرین خوش‌خوانان و حافظان قرآن شد؛ مانند آنچه در بزم‌های هنری و شعری برگزار می‌شود.

اغلب اساتید از چهره‌های قاری و حافظ برجسته بودند که خواسته یا ناخواسته دنبال تربیت قاریان و حافظان قرآن برای حضور در میدان‌ها بودند؛ و به‌تدریج مردم از صحنه خارج شدند.

این داستان غم‌انگیز سال‌هاست که ادامه دارد. بااین‌وجود هنوز هم باید دنبال احیای جلسات سنتی قرآن البته با شکل صحیح باشیم.

دارای نیروهای قرآنی ماهر بودند که در این راستا، باید ازاین‌گونه جلسات حمایت کرد و این آموزش‌ها را تعطیل نکرد و در مباحث آموزشی جدید، کار میدانی انجام دهیم تا بتوانیم آموزش عمومی قرآن را در جامعه به‌طور صحیح پیاده کنیم.

 

فعالیت برابر مسئولیت

با عنایت به مسئولیت هریک از بخش‌ها درزمینهٔ تحقق اهداف آموزش عمومی قرآن کریم، توجه به این نکته حائز اهمیت است که از هر بخش، به‌اندازه مأموریت محوله انتظار داشته و نیز روند فعالیت و نتیجه و برونداد آن موردبررسی قرار گیرد.

بررسی میزان موفقیت و تأثیرگذاری فعالیت‌ها با توجه به اعتبارات تخصیص‌یافته بسیار مهم است تا اگر طرح و برنامه‌ای موفق نیست نسبت به آن تجدیدنظر شود. در حال حاضر فعالیت‌های متعدد قرآنی در یک مجموعه و در تمامی سنین و در تمامی رشته‌ها و در تمامی سطوح روشی نادرست و غیرقابل ارزیابی است. با توجه به اهداف آموزش عمومی قرآن سامان‌دهی فعالیت‌های موازی ضروری و بلکه در اولویت است.

«استحاله» خطری در کمین اهداف آموزش عمومی قرآن کریم

در صورت کم‌توجهی به تحقق اهداف آموزش عمومی قرآن باید شاهد استحاله اهداف آموزش عمومی قرآن کریم باشیم. بسیاری از طرح و برنامه‌های موفق به دلیل اجرای ناقص دچار استحاله شده و به تاریخ پیوسته‌اند. کم‌توجه‌ی به آموزش معلمان و مربیان، عدم توجیه لازم مدیران اجرایی، عدم‌حمایت‌های مادی و معنوی لازم، عدم نظارت بر روند اجرای برنامه‌ها، کم توجهی تدریجی درنتیجه افت کیفیت فعالیت‌ها، عدم اجرای آزمایشی طرح‌های جدید و تعمیم یک‌باره آن‌ها در کل مجموعه، تأثیر صددرصدی تغییر مدیریت‌ها و اشخاص بر بقا یا فنای اهداف، برنامه‌ها و فعالیت‌های قرآنی، توجه بیش‌ازحد به اعداد و ارقام و گزارش‌های کمی و صوری و پاسخ‌گو نبودن مدیران فعلی و سابق و اسبق در قبال طرح و برنامه‌ها و فعالیت‌های انجام‌شده تنها گوشه‌ای از آسیب‌های نظام مدیریت کشور است که بر استحاله اهداف آموزش عمومی قرآن تأثیر خواهد داشت.

 
نظرات بینندگان
کاربر مهمان
1394/08/06 20:19
0
1
باسلام واحترام- شما میفرمایید که حفظ قران کریم باید نهادینه شود واز خردسالی باشیوه های جذاب، حفظ قران کریم اغازشود اما نویسنده کتب پیش دبستانی اداره کل اموزش وپرورش استان کرمان (اقای وحید زمانی)درهمه جلسات مدیران پیش دبستانی وغیرانتفاعی حاضرشده وضمن محکوم کردن حفظ قران کریم درکودکی تمام پیش دبستنایهایی که اقدام به اموزش حفظ قران نمایند تهدید به ابطال مجوز نموده و سخت پیگیر این تهدیداست ایشان میتوانستند بگویند فقط افراد متخصص ودوره دیده اینکاررو انجام دهند نه ان که نفس کاررا خطایی نابخشودنی بخوانند، لذا از اتحادیه تشکلهای قرانی کشور درخواست داریم ضمن مکاتبه با اداره کل اموزش وپرورش کرمان دلیل این محکومیت وتهدید موسسین به باطل نمودن مجوز سوال شود پیش از اینکه دراین استان اموزش قران کاری قبیح شمرده شود وهمه از اموزش قران برحذرشوند.باسپاس موسساتی که پیش دبستانی قرانی دارند.
پاسخ ها
کاربر مهمان
1394/08/09 23:3
سلام همه موسسات قرانی استان کرمان از مدیرعامل محترم وهیات مدیره معزز اتحادیه استدعا دارند که قضیه از طریق حراست وزارت اموزش وپرورش ویا حراست اداره کل اموزش وپرورش پیگیری شود چون عملا اموزش قران کریم به خردسالان توسط پیش دبستانیها درخفا وبا ترس ودلهره از خبردارشدن بازرسان اداره کل اموزش وپرورش مخصوصا بازرس اقای زمانی انجام میپذیرد .باسپاس

نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر: